Jedną z najbardziej prestiżowych i znanych w Europie placówek edukacyjnych, w których można studiować sztukę teatralną jest Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza. Ta wyjątkowa instytucja szkolnictwa wyższego w dziedzinie teatru i kina w Warszawie od prawie wieku odgrywa ważną rolę w życiu kulturalnym Polski. Co roku placówka rozwija się i doskonali, a jej absolwentami są najbardziej znani polscy i międzynarodowi aktorzy wszech czasów. W naszym artykule na warsaw-trend.eu opowiemy Wam o historii i najciekawszych faktach dotyczących Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie.
Historia powstania placówki
Historia Akademii Teatralnej sięga roku 1932. Wtedy to wybitny polski pracownik teatru, reżyser i aktor Aleksander Zelwerowicz założył w Warszawie Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej. Następnie Aleksander Zelwerowicz został kierownikiem pierwszego wydziału nowej placówki edukacyjnej i wykładał sztukę aktorską. Drugi wydział instytutu został założony w 1933 roku przez polskiego działacza teatralnego, krytyka i teoretyka teatralnego Leona Schillera. Był to pierwszy wydział reżyserski w Warszawie. Kształcenie w placówce trwało trzy lata. Wykładowcami tej uczelni były najsłynniejsze postaci polskiej kultury i sztuki: Jerzy Stempowski, Stefan Jaracz, Stanisław Ossowski, Edmund Wierciński i wielu innych. Wśród pierwszych absolwentów instytutu były także znane postacie polskiego teatru, aktorzy i reżyserzy, w tym: Elżbieta Barszczewska, Danuta Szaflarska, Marian Wyżycki i Jan Świderski.
Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie kontynuował proces edukacyjny nawet w czasie II wojny światowej. W tym czasie w placówce zostało wprowadzone konspiracyjne kształcenie. Studenci kontynuowali naukę w czasie wojny, a nauczyciele i pracownicy instytucji zapewniali wszystkie niezbędne warunki do kształcenia. W szczególności w warunkach konspiracyjnych studiowali znani polscy aktorzy Andrzej Łapicki i Zofia Mrozowska. Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej został zmuszony do przeniesienia się do Łodzi, gdyż stolica Polski została mocno zniszczona w czasie wojny.
Działalność instytutu po drugiej wojnie światowej
W 1946 roku na bazie Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej powstała Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna. Pierwszym rektorem szkoły i dziekanem wydziału reżyserskiego został Leon Schiller. Dziekanem wydziału aktorskiego był Aleksander Zelwerowicz. Później powstał trzeci wydział – Wydział Sztuki Dramatycznej. Jego kierownikiem został znany polski aktor i pracownik teatru, Bohdan Korzeniewski. Równocześnie Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna organizowała kształcenie na trzech innych kierunkach: operowym, instruktorów teatrów amatorskich i scenarzystów. Wykładowcami tej uczelni były wybitne postaci polskiej kultury i teatru, znani aktorzy, reżyserzy i scenarzyści. Za podstawy teoretyczne instytucji odpowiadali profesorowie Uniwersytetu Łódzkiego.
Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna wróciła do Warszawy dopiero w 1949 roku. Później została połączona z Państwową Wyższą Szkołą Aktorską, założoną przez Aleksandra Zelwerowicza. Losy szkoły zmieniły się jednak po dojściu do władzy komunistów. Leon Schiller został zwolniony ze stanowiska rektora szkoły. Kierownikiem szkoły został Jan Kreczmar, który kierował nią do 1967 roku.
W 1955 roku szkoła ponownie zmieniła swoją lokalizację, przenosząc się do budynku Kolegium Szlacheckiego w Warszawie. W nowej siedzibie odżyła tradycja przedstawień teatralnych, która powstała jeszcze w XVIII wieku. To właśnie w 1955 roku szkole nadano imię wybitnego Aleksandra Zelwerowicza. Wiele znanych postaci teatru i polskich aktorów nadal wykładało w szkole, dzieląc się swoim doświadczeniem z uczniami.
Później w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej powstały nowe wydziały: różnorodności i choreograficzny.
W 1962 roku Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna uzyskała prawa akademickie, co pozwoliło placówce na przyznawanie studentom tytułu magistra sztuki oraz na awansowanie nauczycieli do rangi profesora i docenta. Takie zmiany pozytywnie wpłynęły na życie i proces edukacyjny szkoły: przyciągała ona uwagę i z roku na rok przyciągała do procesu edukacyjnego więcej nauczycieli i studentów.
Po pewnym czasie w szkole rozpoczęły się nowe zajęcia z pantomimy (jest to rodzaj sztuki scenicznej, w której za pomocą mimiki i gestów tworzy się obraz artystyczny). Prowadzącym zajęcia był Sławomir Lindner. Zmianie uległ także śpiew chóralny: wprowadzony został śpiew solowy oraz nauczanie nowych gałęzi sztuki i sportu: stepowania, judo, gimnastyki i tańca nowoczesnego. Te ostatnie kierunki były wykładane przez nowe pokolenie postaci, które wniosły ogromny wkład w rozwój szkoły teatralnej, wzbogacając ją o bardziej nowoczesne trendy kultury i sztuki.
Działalność szkoły w końcu dwudziestego wieku
Na początku 1970 roku rektorem szkoły został Tadeusz Łomnicki, jeden z najbardziej znanych polskich aktorów teatralnych i filmowych. To właśnie on zainicjował odnowienie całego programu edukacyjnego. Tadeusz Łomnicki zwiększył liczbę wykładowców i zaczął zapraszać wybitnych reżyserów do wystawiania spektakli dyplomowych. W 1975 roku został otwarty Wydział Wiedzy o Teatrze, który później oferował możliwość kształcenia niestacjonarnego. Również w tym samym roku w Białymstoku została otwarta nowa filia szkoły, która kształciła aktorów teatru lalek. Pierwszym dziekanem nowego wydziału był znany polski aktor Jan Wilkowski. W 1990 roku połączono wydziały w jeden – sztuki lalkarskiej. Wtedy też w Białymstoku został otwarty Teatr Szkolny im. Jana Wilkowskiego.
W 1981 roku, w czasie działalności Związku Solidarność, w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza odbyły się pierwsze demokratyczne wybory rektora. Stanowisko to zajął Andrzej Łapicki. Jednak po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce (1981-1983) zabronione zostało przyjmowanie nowych studentów na Wydział Wiedzy o Teatrze.
W 1995 roku w Akademii Teatralnej powstał nowy wydział kształcenia podyplomowego. To właśnie w tym roku w instytucji odbyły się pierwsze konferencje naukowe i posiedzenia Rady Naukowej. Już w 1996 roku Sejm RP podjął decyzję o nadaniu instytucji praw akademii. 30 września 1999 roku w pomieszczeniu Kolegium Szlacheckiego został otwarty teatr Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie.
Akademia teatralna i współczesność
Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza działa nadal, stale się rozwijając i poszerzając swoją działalność. W szczególności w Akademii działają wydziały: aktorski, reżyserski i teatrologiczny oraz lalkarski w Białymstoku. Akademia uważana jest za najstarszą i największą instytucję edukacyjną w dziedzinie teatralnej w Polsce. Ponadto jest to jedyna akademia w kraju, w której studenci mają możliwość zdobycia zarówno wiedzy teoretycznej, jak i praktycznej. Akademia organizuje wiele projektów zagranicznych, zaprasza na studia studentów z całego świata, a także uczestniczy w wielu festiwalach teatralnych w Polsce i za granicą.
