Okres renesansu to czas rozkwitu komedii teatralnej w Polsce. Umożliwiło to artystom ludowym udział w przerabianych dawnych i nowych sztukach o zabarwieniu humorystycznym. W XX wieku ważny wkład w rozwój tego gatunku na polskiej scenie wniósł Teatr “Kwadrat”, warszawska instytucja artystyczna, pisze strona warsaw-trend.eu.
Historia powstania i rozwoju Teatru “Kwadrat”
Po II wojnie światowej nowy komunistyczny rząd w Polsce szukał sposobów na szerzenie propagandy wśród ogółu społeczeństwa. W 1960 roku rozwój środków masowego przekazu doprowadził do powstania Komitetu Polskiego Radia i Telewizji. Wkrótce kraj otrzymał codzienne programy telewizyjne dzięki 7 ośrodkom regionalnym z własnymi studiami. W 1974 roku inicjatywy organizacji medialnej rozszerzyły się na założenie nowego Teatru “Kwadrat” w Warszawie.
Swoją działalność komediową rozpoczął pod kierownictwem polskiego aktora i reżysera Edwarda Dziewońskiego. Jako profesjonalny dyrektor artystyczny w ciągu 8 lat wystawił 28 premier, z których najważniejsze to „Rozmowy przy wycinaniu lasu”, „Idol kobiet” i „Za rok o tej samej porze”. Sukces instytucji kultury zaowocował pomysłem jej współpracy z telewizją, jednak nie dopuszczono do niej ekipy filmowej. Ostatecznie Komitet Polskiego Radia i Telewizji usunął Edwarda Dziewońskiego ze stanowiska i przekazał zarządzanie placówką kulturalną Urzędowi Miasta.
W 1981 roku codzienne życie Polaków zostało ograniczone przez wprowadzenie stanu wojennego. Walka z opozycją rządową doprowadziła do zamknięcia wielu instytucji, w tym Teatru Kwadrat w 1982 roku. Ostatecznie został on połączony z Teatrem na Woli przez 3 lata pełnił funkcję jego drugiej sceny. W 1985 roku instytucja kultury została ponownie otwarta dla publiczności pod kierownictwem Edmunda Karwańskiego. Jako nowy dyrektor naczelny i artystyczny otworzył kolejny sezon spektaklem “Się kochamy”.
W 1987 roku premiera komedii “Fifty-fifty” Stanisława Tyma oznaczała ostateczne przywrócenie niezależności Teatru “Kwadrat”. Teatr oferował widzom dwa lub trzy sezony spektakli rocznie, z których najpopularniejsze spektakle to: “Spróbujmy jeszcze raz”, “Mój przyjaciel Harvey” i “Doskonały dzień”. W 2001 roku instytucja kultury stanęła w obliczu konfliktu o podział lokalu z Polimexem. Początkowo broniąc prawa do wspólnej działalności, władze miasta przyznały Polimeksowi wieczystą dzierżawę terenu w 2009 roku. Ze względu na przedłużającą się niemożność ustanowienia nowej siedziby, Edmund Karwański podał się do dymisji w 2010 roku.
Kilka miesięcy później Klub Dowództwa Garnizonu Warszawa stał się tymczasową siedzibą Teatru “Kwadrat”, prowadzonego przez Andrzeja Nejmana. W 2012 roku teatr ostatecznie zadomowił się w stałym budynku imienia Edmunda Karwańskiego. Uroczyste otwarcie instytucji kultury nastąpiło jednak dopiero w 2016 roku wraz z oficjalną premierą spektaklu “Medium” w reżyserii dyrektora. Dzięki wsparciu finansowemu i publicznemu, w 2023 roku instytucja przeszła pod kierownictwo polskiej scenarzystki i aktorki Ewy Wencel.
Uznanie i znaczenie działalności Teatru Kwadrat dla polskiej sztuki widowiskowej
Teatr Kwadrat w Warszawie odegrał ważną rolę w rozwoju sceny komediowej w Polsce. Przez długi czas specjalizował się w wystawianiu sztuk komediowych autorów polskich, angielskich i amerykańskich, w tym „Pamiętnik Pani Hanki”, „Rodzina” itp. Na scenie tej placówki kulturalnej występowali tak znani artyści jak Ewa Wiśniewska, Halina Kowalska, Stanisława Celińska, Jan Kociniak, Wojciech Pokora i inni.
