Jednym z najwybitniejszych warszawskich aktorów, działaczy teatralnych, reżyserów i pedagogów jest Aleksander Zelwerowicz. Jest uznawany za jedną z najbardziej znanych postaci teatralnych XX wieku. W naszym artykule na warsaw-trend.eu opowiemy o biografii i twórczości wybitnego Aleksandra Zelwerowicza.
Życiorys
Aleksander Zelwerowicz urodził się 7 sierpnia 1877 roku w Lublinie w rodzinie lekarza. Od dzieciństwa Aleksander Zelwerowicz zaczął interesować się teatrem i grą aktorską. Jego pierwsze doświadczenie na scenie miało miejsce w 1890 roku, kiedy jeszcze jako uczeń gimnazjum zagrał sługę w „Komedii omyłek” Szekspira. Aleksander Zelwerowicz w wieku trzynastu lat brał udział w koncertach trupy Michała Wołowskiego w Warszawie i wielu innych polskich miastach. Dlatego Aleksander Zelwerowicz związał swoje życie z Teatrem: już w 1897 roku z powodzeniem ukończył studia dramatyczne przy warszawskim Konserwatorium Muzycznym. W 1898 roku Zelwerowicz wstąpił na uniwersytet w Genewie, gdzie studiował literaturę i nauki społeczne. Nie udało mu się jednak uzyskać dyplomu, gdyż w 1899 Zelwerowicz rozpoczął karierę artystyczną w Łodzi.
Już rok później Aleksander Zelwerowicz został członkiem krakowskiego teatru, w który wniósł znaczący wkład. Samodzielnie stworzył unikalne dramatyczne obrazy i odnowił wiele innych. Aleksander Zelwerowicz jako pierwszy w Polsce zagrał rolę Księdza w dramacie „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego, później w tej samej roli zagrał Czepca. Od tego czasu Zelwerowicza zaczęto aktywnie zapraszać do innych ról, w szczególności do „Dziady” Adama Mickiewicza i sztuki Juliusza Słowackiego.
Następnie Aleksander Zelwerowicz przeniósł się do Rosji, gdzie również kontynuował karierę aktorską. Będąc w Rosji, Zelwerowicz poznał Maksyma Gorkiego i K. Stanisławskiego, uczestniczył w spektaklach Moskiewskiego Teatru Artystycznego. Doświadczenie w Rosji znacząco wpłynęło na rozwój osobisty i twórczy Zelwerowicza. Po powrocie do Polski, w latach 1908-1911 był dyrektorem teatru w Łodzi, a do 1913 roku pracował w Teatrze Zjednoczonym w Warszawie. W stolicy Polski nadal wystawiał sztuki Wyspiańskiego, Krasińskiego i wielu innych wybitnych dramaturgów. W latach 1913-1955 Aleksander Zelwerowicz pracował w Teatrze Polskim w Warszawie, gdzie wystawił szereg najwybitniejszych spektakli. Praca Zelwerowicza na zawsze zmieniła ówczesne pojęcie współczesnego teatru: udało mu się go zmodernizować i udoskonalić. Zelwerowicz dał nowe życie zapomnianym spektaklom i zdołał podnieść polski teatr pa na nowy poziom.
Jednocześnie Aleksander Zelwerowicz był reżyserem krakowskich i wielu warszawskich teatrów do 1921 roku. Od 1925 roku Zelwerowicz wraz z Schillerem i Horzycą był szefem Teatru im. Bogusławskiego w Warszawie, gdzie nadal stawiał nowe spektakle i grał role w niektórych z nich. W latach 1929-1931 Zelwerowicz był dyrektorem teatru w Wilnie, a już po roku wrócił do Warszawy, gdzie kontynuował swoją działalność teatralną.
Działalność w czasie okupacji
Wybuch II wojny światowej i niemiecka okupacja Polski zmusiły Aleksandra Zelwerowicza do przerwania działalności teatralnej. W czasie wojny Zelwerowicz pracował jako kasjer w Domu Inwalidów Wojennych Polskiego Czerwonego Krzyża w Oryszewie. Następnie kierownik przytułku dla starców. Utalentowany aktor i reżyser żył na skraju ubóstwa, czekając na koniec wojny, aby ponownie powrócić do upragnionej sceny. Tak się stało: zaraz po II wojnie światowej Zelwerowicz grał w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi. Następnie przeniósł się do Katowic i Krakowa, gdzie również aktywnie występował na scenie. W 1947 roku Zelwerowicz przeniósł się na stałe do Warszawy, gdzie do końca życia był aktorem stołecznego Teatru Polskiego.
Działalność twórcza i pedagogiczna
Oprócz aktorstwa Aleksander Zelwerowicz jest autorem wielu artykułów, które podkreślały jego własne osądy na temat specyfiki teatru i sprzeciwiały się naturalistycznym tendencjom w teatrze. Jednocześnie Aleksander Zelwerowicz był pedagogiem, kierował szkołą teatralną w Łodzi, a także był honorowym rektorem Państwowej Szkoły Dramatycznej w Warszawie.
Aleksander Zelwerowicz był także utalentowanym aktorem filmowym. Dwukrotnie otrzymał Nagrodę Państwowa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej za działalność twórczą i pedagogiczną.
W 1955 roku imieniem wybitnego Aleksandra Zelwerowicza została nazwana Państwowa wyższa szkoła teatralna w Warszawie.
