Nazwisko polskiego kompozytora Fryderyka Chopina, pochodzącego z Warszawy, znane jest na całym świecie. To właśnie z jego nazwiskiem kojarzone jest powstanie polskiej muzyki. Mało kto jednak wie, że twórcą polskiej opery był Stanisław Moniuszko, genialny kompozytor i dyrygent, jak podaje strona warsaw-trend.
Dzieciństwo i zainteresowanie muzyką
Stanisław Moniuszko urodził się 5 maja 1819 roku we wsi Ubiel niedaleko Mińska. Większość lat swojego dzieciństwa spędził w Mińsku. Jego rodzina należała do ubogiej szlachty. Jednak w 1827 roku rodzina przeprowadziła się do Warszawy. Początkowo chłopiec uczył się w domu pod kierownictwem matki Elżbiety.
Rodzina Moniuszko starała się zaszczepić w swoich dzieciach uczucia kulturalne i patriotyczne. Wskazówki rodziców wpłynęły później na kształtowanie się światopoglądu wybitnego kompozytora.
W stolicy Polski młody Stanisław zainteresował się fortepianem i zaczął brać lekcje gry na tym instrumencie. Ośmioletni chłopiec został zapisany na studia do Augusta Freyera, gdzie opanował grę na fortepianie i organach.
Jednak w 1830 roku rodzina ponownie się przeprowadziła, tym razem do Mińska. Stanisław Moniuszko nie porzucił swojej pasji do muzyki i kontynuował naukę w gimnazjum. Skupił się na studiowaniu kompozycji pod kierunkiem utalentowanego Stefanowicza.
Muzyk studiował w Mińsku do 1837 roku. Stanisław Moniuszko zdecydował, że chce związać swoje życie z kompozytorstwem i dyrygenturą, dlatego zaczął je dogłębnie studiować w Berlinie w klasie Rungenhagena.
Twórczość Stanisława Moniuszki
W 1840 roku Stanisław Moniuszko przeprowadził się do Wilna, gdzie postanowił zostać na dłużej. W nowym miejscu kompozytor otrzymał posadę organisty w kościele. Tak zwany okres wileński był niezwykle owocny dla twórczości kompozytora.
Stanisław Moniuszko zaczął aktywnie tworzyć pieśni oparte na wierszach polskich poetów. Publikował je w zbiorach, które nazywał „pieśniami domowymi”. Tematyka polska była w nich wyraźnie widoczna.
Od 1848 roku przez kraje europejskie przetoczyła się fala rewolucji, która wpłynęła zarówno na twórczość kompozytora. W 1852 roku Stanisław Moniuszko napisał jedno ze swoich najpopularniejszych dzieł – operę kameralną “Sielanka”. Stała się ona jedynym utworem w dorobku kompozytora napisanym w języku białoruskim.
Moniuszko i opera białoruska
„Sielanka” miała wszelkie szanse stać się pierwszą operą białoruską, a Stanisław Moniuszko mógł otrzymać status twórcy dwóch oper narodowych jednocześnie – w Polsce i na Białorusi.
Wśród dzieł Stanisława Moniuszki są utwory religijne i pieśni organowe. Poprzez swoją twórczość starał się wpłynąć na duchowe przeżycia wierzących. Kompozytor nie poświęcał jednak zbyt wiele uwagi muzyce instrumentalnej. Najbardziej wyróżniającą się kompozycją w tej dziedzinie jest fantastyczna uwertura „Bajka”. Jednak dla miłośników muzyki nazwisko Stanisława Moniuszki jako kompozytora muzyki kameralnej i organowej pozostaje nieznane.
Okres zamieszkiwania w Wilnie pozytywnie wpłynął na twórczość kompozytora, gdyż tam stworzył większość ważnych dla polskiej kultury muzycznej pieśni. Przed Stanisławem Moniuszką w repertuarze polskich piosenkarzy znajdowały się głównie arie i pieśni zagranicznych kompozytorów.
Dzieła Stanisława Moniuszki wyróżniają się melodyjnością, liryzmem i naciskiem na taneczny i piosenkarski folklor. W swoich operach był prawdziwym mistrzem w tworzeniu indywidualnych i oryginalnych obrazów. Stanisław Moniuszko rozumiał kulturę ludową i pieśni jak nikt inny. To właśnie te cechy pozwoliły mu stworzyć oryginalne melodie, które z czasem nabierały ludowego charakteru.
Opera „Halka” jest jednym z najbardziej wyróżniających się dzieł kompozytora
Najbardziej znanym dziełem utalentowanego kompozytora jest opera “Halka”. Zdobyła ona przychylność miłośników opery nie tylko w Polsce, ale także w wielu krajach na całym świecie.
Stanisław Moniuszko stworzył operę „Halka” w 1846 roku. Opowiada ona o ciężkich losach dziewczynki, sieroty Halki. Młoda dziewczyna zakochała się w szlachcicu, który porzucił ją i jej dziecko na pastwę losu. To właśnie jej dramatyczną historię i złamane marzenia o lepszej przyszłości przedstawił kompozytor w swoim dziele.
Opera opiera się na obrazie zwykłych ludzi, podczas gdy władcy są pokazani tylko w ogólnym zarysie, aby pełniej pokazać krzywdy ludności. Po napisaniu dzieła Stanisław Moniuszko poświęcił wiele czasu i wysiłku, aby przedstawić światu swoją legendarną „Halkę”.
Kompozytor inwestował własne pieniądze na realizację spektaklu. Pojawiły się też trudności ze znalezieniem wykonawcy jednej z głównych partii, prostego chłopaka o imieniu Jontek. W Wilnie, gdzie kompozytor wówczas mieszkał, nie było śpiewaka o odpowiednim tenorze. Kompozytor musiał przerobić partię, aby móc zaprosić śpiewaka z włoskim tenorem. Ostatecznie premiera “Halki” odbyła się.
Opera odniosła ogromny sukces wśród zwykłej publiczności. W teatrach, w których wystawiano dzieło, nie było żadnego wolnego miejsca. Natomiast przedstawiciele szlachty i burżuazji odbierali utwór bez większych emocji.
Pracując jako dyrygent w Teatrze Warszawskim, Stanisław Moniuszko próbował wystawić operę na stołecznej scenie, ale spotkał się z oporem ze strony burżuazji. Przedstawiciele burżuazji argumentowali, że dzieło nie nadaje się dla widzów, ponieważ składa się tylko z dwóch części.
Pod presją kompozytor zgodził się radykalnie przerobić operę, by uratować ją od zapomnienia. Stanisław Moniuszko podzielił całe dzieło na cztery części. Dodał także kilka arii i przerwę. Z opery zniknęły wszystkie niewygodne momenty polityczne, które tak bardzo nie podobały się burżuazji.
Główna bohaterka, Halka, z prostej, pokrzywdzonej przez los dziewczyny zmieniła się w poszukiwaczkę przygód. Później syn kompozytora Bolesław Moniuszko wspominał, jak jego ojciec płakał wieczorami z bólu i żalu, że został zmuszony tak mocno zmodyfikować własne dzieło pod presją trudnych okoliczności.
Ostatnie lata życia wielkiego kompozytora
Stanisław Moniuszko przeżył krótkie, ale bogate w twórczość życie. Kompozytor napisał 12 oper, 5 operetek, ponad 250 pieśni i kilka utworów instrumentalnych. Muzyka Stanisława Moniuszki jest dobrze znana w Polsce, gdzie mieszkał przez większość swojego życia, jednak kompozytor nie jest tak dobrze znany za granicą.
Życie Stanisława Moniuszki zostało nagle przerwane w wieku 52 lat. Kompozytor zmarł na atak serca 4 czerwca 1872 roku w Warszawie. „Ojciec polskiej opery narodowej” został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.
Wielkie dziedzictwo twórcze Stanisława Moniuszki przechowywane jest w archiwum Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego.
Dziś wieś, w której urodził się przyszły kompozytor, to opuszczony odcinek drogi. Po śmierci Stanisława Moniuszki ludzie zapomnieli, gdzie znajdowała się ta mała wioska. W latach 1960. historyk Marian Fuchs rozpoczął badania nad twórczością polskiego kompozytora.
Badacz zamierzał stworzyć w Ubielu muzeum imienia Stanisława Moniuszki, ale nie udało mu się w pełni zrealizować swojego planu. W rezultacie Marian Fuchs stworzył jedynie niewielkie muzeum w sąsiednim mieście Oziornyj.
Ponadto imieniem słynnego kompozytora nazwano Dworzec Centralny w Warszawie.
