Jednym z najbardziej legendarnych kompozytorów w historii światowej muzyki jest polski pianista Fryderyk Chopin. Warszawa od wieków czci pamięć wielkiego kompozytora, nazywając jego imieniem ulice, placówki oświatowe, wydarzenia muzyczne itp. Niewiele osób jednak wie, dzięki komu Fryderyk Chopin zyskał swoją sławę, rozwinął swój talent i zdołał podbić cały świat, podaje strona warsaw-trend.eu.
Nauczycielem Fryderyka Chopina był słynny polski kompozytor Józef Antoni Franciszek Elsner. W swoich czasach Józef Elsner był jednym z najbardziej wpływowych kompozytorów, jednak nigdy nie osiągnął takiej sławy jak jego uczeń. Dlatego też w niniejszym artykule przedstawimy biografię Józefa Elsnera, przewodnika do świata muzyki Fryderyka Chopina.
Życie i wczesna twórczość Józefa Elsnera
Józef Elsner urodził się 1 czerwca 1769 roku w Grodkowie, niedaleko dzisiejszego Wrocławia, w katolickiej rodzinie o niemieckich korzeniach. Od najmłodszych lat Józef Elsner odczuwał szczególne pragnienie muzyki, dlatego przyszły kompozytor rozpoczął naukę w gimnazjum przy klasztorze dominikanów. Następnie Józef Elsner wstąpił do Kolegium we Wrocławiu, gdzie już w 1782 roku wykonał swój pierwszy utwór – motet Ave Maria gratiae plena.
Józef Elsner spędził we Wrocławiu dziewięć lat (od 1780 do 1789 roku), kończąc naukę w kolegium i na uniwersytecie. Sukcesy, talent i chęć rozwoju Elsnera zostały docenione przez uczelnię, która przyznała młodemu kompozytorowi stypendium. W tym czasie przed Józefem Elsnerem otworzyły się nowe możliwości, w tym wymarzone studia w Wiedniu.
Po ukończeniu studiów w Wiedniu Józef Elsner przeniósł się do Czech (Brno), gdzie przez długi czas grał na skrzypcach w orkiestrze teatralnej. Następnie Józef Elsner przeniósł się do Lwowa, gdzie od razu został wybrany dyrygentem Teatru Cesarskiego.
Działalność we Lwowie i przeprowadzenie się do Warszawy
We Lwowie Józef Elsner wystawił operę Mozarta “Don Giovanni”, która była uważana za najtrudniejszą do wykonania. Jednak Elsner odniósł sukces, po którym zyskał zasłużoną reputację nie tylko we Lwowie, ale także w Polsce.
Podczas pobytu we Lwowie kompozytor pracował jako dyrygent, komponując muzykę do sztuk teatralnych, kompozycji duchowych i innych. Tam Józef Elsner poznał słynnego reżysera Wojciecha Bogusławskiego, który zaprosił kompozytora do zespołu Opery Polskiej. Do 1796 roku Józef Elsner wystawił już swoje dwie pierwsze opery z polskim zespołem.
Kilka lat później Józef Elsner przeprowadził się do Warszawy, gdzie przez dwadzieścia pięć lat był głównym dyrygentem Teatru Narodowego. Później, jako Niemiec z pochodzenia, Józef Elsner zmienił nazwisko na polskie, po czym został oficjalnie uznany za polskiego kompozytora.
Józef Elsner i Napoleon
Uznanie Józefa Elsnera osiągnęło taką skalę, że 18 stycznia 1807 roku sam Napoleon pojawił się na operze „Andromeda” Elsnera w Teatrze Narodowym. Co ciekawe, sama opera została napisana ku czci Napoleona. Ten liryczny dramat stał się symbolem szacunku cesarza Francuzów dla polskiej kultury i uznania dla niepodległej Polski.
Już w 1823 roku Józef Elsner otrzymał honorowy tytuł Orderu Świętego Stanisława.
Wpływ Józefa Elsnera na rozwój szkolnictwa muzycznego w Polsce
Józef Elsner odegrał kluczową rolę w rozwoju edukacji muzycznej w Polsce. Począwszy od 1808 roku, Józef Elsner ciężko pracował, aby otworzyć pierwszą szkołę muzyczną. W 1811 roku Bogusławski wspólnie z Elsnerem wystąpili z projektem założenia “Teatru Opery Polskiej” w Warszawie. Wtedy po raz pierwszy w Warszawie została podniesiona kwestia znaczenia kształcenia młodych śpiewaków operowych, kompozytorów i muzyków dla rozwoju kultury polskiej.
„Szkoła Dramatyczna” została otwarta 1 maja 1811 roku. Józef Elsner zakończył swoją karierę w teatrze operowym i został nauczycielem muzyki i śpiewu. Później Józef Elsner został wybrany rektorem “Szkoły Muzyki i Sztuki Dramatycznej” w Warszawie.
W 1821 roku Józef Elsner otworzył “Instytut Muzyki i Recytacji” na Uniwersytecie Warszawskim. To właśnie wtedy zostały zbudowane solidne podstawy dla rozwoju profesjonalnego szkolnictwa muzycznego w Polsce.
W tym samym czasie Józef Elsner aktywnie nauczał. Wśród jego uczniów byli tak znani kompozytorzy jak: Fryderyk Chopin, Józef Stefani, Ignacy Feliks Dobrzyński, Mortier de Fontaine, Julian Fontana i Feliks Jaroński. Fryderyk Chopin przez sześć lat studiował u Elsnera kompozycję i teorię muzyki.
Fryderyk Chopin zadedykował swojemu nauczycielowi własne “Wariacje na fortepian i orkiestrę na temat “La ci darem la mano Mozarta” oraz “I Sonatę fortepianową”.
Inne hobby Elsnera
Józef Elsner był nie tylko utalentowanym kompozytorem i pedagogiem. Był bardzo aktywną postacią publiczną, która walczyła o niezależność i rozwój polskiej kultury. Wraz z J. Cybulskim i A. Płacheckim zorganizował pierwszą drukarnię nut w Warszawie.
Od 1803 roku Józef Elsner zaczął wydawać publikację „Zbiór najlepszych kompozycji muzycznych i pieśni polskich”.
Józef Elsner jest autorem ponad trzydziestu oper, oratoriów, mszy, kompozycji religijnych, symfonii i innych utworów muzycznych.
Józef Elsner tworzył muzykę do końca swojego życia. Szczytem twórczości Elsnera jest oratorium “Triumf Ewangelii”. Niestety, nie wszystkie dzieła Elsnera przetrwały do dzisiejszych czasów.
Józef Elsner zmarł 18 kwietnia 1854 roku pod Warszawą we własnym domu. Dziś jego nazwisko jest symbolem polskiej muzyki i edukacji muzycznej.
