Po przybyciu do Warszawy turyści chętnie odwiedzają miejscowy teatr stereoskopowy, gdyż to właśnie tutaj można poczuć ducha dawnej stolicy Polski. Fotoplastikon Warszawski jest najstarszą tego typu instytucją w Europie – pisze warsaw-trend.eu. W tym artykule bardziej szczegółowo opowiemy jego historię.
Powstanie
Na wstępie warto wspomnieć, że fotoplastikon to niewielkie, ciemne i przytulne pomieszczenie, w którym funkcjonuje urządzenie do prezentacji pojedynczych zdjęć stereoskopowych. Zwykle te zdjęcia łączy pewien temat, na przykład motyw architektury Warszawy.
Fotoplastikon pojawił się w stolicy Polski w 1905 roku, kiedy w mieście działała firma Kaiser-Panorama z siedzibą w Berlinie. Instytucje tego typu były dość powszechne w Europie w przededniu I wojny światowej. Na początku XX wieku w Warszawie istniało około jedenastu fotoplastikonów. Działały na jarmarkach miejskich, odpustach oraz salonach rozrywki, a także w indywidualnych lokalach. Fotoplastikon w Warszawie nazywany był stałą instytucją artystyczną. Powstał w mieście, aby pokazać mieszkańcom Warszawy egzotyczne i odległe zakątki świata, gdyż w tamtym czasie wielu Polaków nie miało możliwości podróżowania. Zbiór Fotoplastikonu Warszawskiego liczył 500 serii po 48 klisz każda, które obiegały wszystkie filie i co tydzień zmieniały w nich wystawę.
Praca Fotoplastikonu
Ogólnie Fotoplastikon to drewniany walec, w którego ścianach umieszczono szklane okna wyposażone w soczewki zapewniające trójwymiarowy obraz. W każdy otwór Fotoplastikonu włożono podwójne zdjęcie. Chodziło o to, aby widz mógł zobaczyć efekt przestrzeni. Fotoplastikon Warszawski działał dzięki mechanizmowi z maszyny do szycia oraz silnikowi ze starej pralki.
Zwykle w Fotoplastikonie najczęściej pokazywano zdjęcia przedstawiające architekturę różnych krajów. Warszawiacy najchętniej oglądali zdjęcia z krajów bardzo odległych od Polski, ponieważ wydawały im się najbardziej egzotyczne. Przedstawienia odbywały się przy akompaniamencie muzyki jazzowej. Zdobycie takich zdjęć w stolicy nie było łatwe. Lokalne studia fotograficzne zatrudniały fotografa, który był wysyłany w podróż. Przez jakiś czas wracał do Warszawy z kolekcją zdjęć z pewnego kraju.
Osobliwością Fotoplastikonu Warszawskiego jest to, że większość jego zdjęć powstała już po II wojnie światowej, gdyż w latach 50. w Europie tego typu instytucje zaprzestały swojej działalności. W Polsce Fotoplastikon przetrwał, mimo znacznych zniszczeń miasta. Po wojnie miejsce to cieszyło się dużą popularnością, gdyż warszawiacy starali się urozmaicić swój wolny czas, a po II wojnie światowej w stolicy nie było już prawie żadnych instytucji kulturalnych.
Ciekawostką jest to, że Fotoplastikon odgrywał określoną rolę na każdym etapie swojej historii. Przykładowo w czasie wojny wojsko niemieckie nie wprowadzało w tym miejscu swojej propagandy, jak to miało miejsce w polskich kinach czy teatrach. Dla mieszkańców Warszawy Fotoplastikon stał się miejscem, w którym mogli swobodnie i przyjemnie spędzać wolny czas. Działał tam także tajny punkt Armii Krajowej. To tu mieszkańcy Warszawy wymieniali ważne dokumenty i rzeczy. Po wojnie Fotoplastikon stał się miejscem, w którym, jak dawniej, spotykali się i rozmawiali warszawiacy.
W XXI wieku Fotoplastikon Warszawski jest częścią Muzeum Powstania Warszawskiego. Jest dość często odwiedzany przez turystów, ale także po prostu mieszczan, którzy chcą obejrzeć stare zdjęcia z różnych stron świata. Chętni mogą także uczestniczyć w zajęciach z historii Warszawy lub fotografii.
